Luchtkanalen reinigen in bakkerijen

Waarom is meelstof in bakkerijkanalen een probleem?

Meel dat in de lucht komt, belandt in afzuigkappen, kanalen boven deegmachines en in de toevoer van de ventilatie. Daar hoopt het zich op. Bij het opstarten van een ventilator of bij trillingen komt een deel weer los en daalt neer in de werkruimte. Zo wordt een kanaal een tweede stofbron, ook als je de vloer elke dag schoonhoudt.

Het advies van de Gezondheidsraad gaat over sensibilisatie: bij 0,2 mg/m3 inhaleerbaar tarwemeelstof over 8 uur hoort volgens het advies een extra risico van 1 procent op overgevoeligheid. Ter vergelijking: in België hanteert het sectorfonds Alimento een grenswaarde van 0,5 mg/m3 voor bloemstof over 8 uur. Die cijfers zijn geen eis voor je kanalen, maar ze maken duidelijk dat elke opwaaiende stofwolk telt.

Waar meel zich verzamelt

• Afzuigkappen boven mengers en kneders.
• Horizontale kanaaldelen, waar stof stil blijft liggen.
• Bochten en verloopstukken, waar de luchtsnelheid daalt.
• Roosters en ventielen in de winkel naast de bakkerij.

Meelstof afzuiging reinigen: de basisregels

De sector is er duidelijk over. Alimento noemt perslucht, handborstels en bezems uit den boze en adviseert een industriële stofzuiger met HEPA. TNO schrijft in een memo voor de bakkerijsector dat je voor schoonmaak geen perslucht meer gebruikt maar een stofzuiger, waarbij een M-filter volstaat. In EX-zones is volgens TNO een industriële stofzuiger met ATEX 114-certificering noodzakelijk.

De kern: het kanaal staat onder onderdruk terwijl je reinigt. Alles wat de borstel losmaakt, gaat direct de afzuiging in. De onderdelen daarvoor vind je bij afsluitballonnen en ventielkappen voor reinigingsbedrijven.

ATEX en explosiegevaar in ventilatiekanalen van een bakkerij

Meel, bloem en suiker zijn brandbare stoffen. Volgens het TNO-memo is een stofexplosie pas mogelijk bij meer dan 60 g/m3 fijn stof in de lucht. Dat haal je niet bij normaal werk in een bakkerij, maar wel in een afgesloten ruimte waar een flinke laag stof ineens wordt opgeblazen. Een kanaal of afzuigkast is precies zo'n ruimte.

Daarom hoort een reinigingsactie in je explosieveiligheidsdocument te passen. Heb je EX-zones aangewezen, dan bepaalt die indeling welke apparatuur je daar mag gebruiken. Een gewone 230 volt machine is niet automatisch geschikt voor zo'n zone.

Checklist vóór je begint

1. Kijk in je explosieveiligheidsdocument of het kanaal of de kast in een EX-zone valt.
2. Verwijder eerst grof stof met een geschikte industriële stofzuiger.
3. Zet de ventilatie stil en vergrendel hem tegen inschakelen.
4. Sluit het traject af en zet onderdruk.
5. Gebruik apparatuur die is toegestaan in de betreffende zone.

Twijfel je welke uitvoering geschikt is voor jouw zone, vraag dan advies over de juiste machine bij Lamers voordat je bestelt. Lamers levert naast kanaalreinigers ook industriezuigers.

Welke apparatuur kies je voor kanaalreiniging in de bakkerijsector?

Bakkerijen hebben vaak een mix van korte, kleine kanalen bij kappen en langere trajecten naar het dak. Dat bepaalt de keuze.

• Kleine bakkerij, korte kanalen: Danduct PD4 wordt aangedreven met een boormachine op accu of netstroom en heeft een as van 2,5 tot 7,5 meter. Handig voor kanaaltjes bij kappen en roosters.
• Grotere bakkerij of lange trajecten: de DC4 kanaalreiniger voor reinigingsbedrijven haalt tot 30 meter en reinigt kanalen van 100 tot 600 mm, ook verticaal en door bochten van 90 graden.
• Borstels: meel is licht en droog, dus een zachte of normale borstel volstaat vaak. Aankoeking met vet en vocht vraagt soms een agressievere Tynex-borstel. Lees hoe je luchtkanaal reinigen met een borstel voor reinigingsbedrijven aanpakt.

Persluchtreiniging is in een bakkerij geen eerste keuze, gezien het advies om geen perslucht te gebruiken. Wil je toch werken met een persluchtmondstuk in een volledig afgesloten kanaal onder onderdruk, overleg dat dan eerst met je preventiemedewerker en leg het vast in je werkinstructie.

Een overzicht van alle machines en sets staat op de pagina luchtkanaal reinigingsset vergelijken voor reinigingsbedrijven.

Fictief voorbeeld: een ambachtelijke bakkerij met winkel

Een bakkerij heeft een productieruimte met twee kneders en een oven, en daarnaast een winkel met een eigen ventilatie. De bakker merkt dat er een fijne witte laag op de schappen in de winkel komt, terwijl de deur tussen bakkerij en winkel meestal dicht is.

Bij inspectie blijkt dat de afzuiging boven de kneders en de afvoer van de winkel samenkomen in één kanaal naar het dak. Door vervuiling is de weerstand in het bakkerijdeel toegenomen, waardoor lucht met meel deels terugstroomt via het winkeldeel. De oplossing is tweeledig: het kanaal reinigen onder onderdruk en de luchtbalans laten controleren door de installateur.

Wat dit voorbeeld laat zien: klachten in de winkel kunnen hun oorzaak hebben in de bakkerij. Het principe dat lucht niet van vuil naar schoon mag stromen, geldt ook hier. Grotere bedrijven vinden dat principe uitgewerkt bij luchtkanalen reinigen in de voedselindustrie.

Hoe vaak moeten ventilatiekanalen in een bakkerij schoon?

Voor bakkerijkanalen bestaat geen wettelijke frequentie. Wat wel vaststaat: een werkgever moet volgens artikel 6.2 van het Arbobesluit zorgen voor voldoende niet-verontreinigde lucht en de installatie moet altijd bedrijfsklaar zijn. Een kanaal vol meel draagt daar niet aan bij.

Bakt je bedrijf ook met frituurvet of grill, dan komt er vet bij. Daarvoor gelden andere aandachtspunten, die je vindt bij keukenafzuiging reinigen. Meer achtergrond over intervallen staat bij interval kanaalreiniging.